Newsletter

Ιστορία Φανών

ΦΑΝΕΣ » Ιστορία Φανών


Σ’ αυτήν λοιπόν την πόλη, Φάνα, αναφέρει ο ιστορικός μας, κάποτε, παλαιότερα, ήρθαν, λέει, εδώ Ρόδιοι από τη Λίνδο και έστησαν, δίπλα στον ναό της Φαναίας, ντόπιας Αθηνάς, το άγαλμα του Θεού τους ,προστάτη τους Απόλλωνα! «Ρόδιοι οι εν Λίνδω παρά ταύτην την Αθηνάν το άγαλμα έστησαν του Απόλλωνος».Και προφανώς, προφανέστατα, θεωρούμε ότι αυτός είναι ο αναφερόμενος περιβόητος Φαναίος Απόλλωνας!
Τίθεται όμως εύλογα το ερώτημα. Τί ήθελαν οι Ρόδιοι στη Φάνα της Φωκίδας; Μήπως η κωμόπολη αυτή, Φάνα, ήταν για μερικούς και ο γενέθλιος πατρικός τους τόπος, η μητροπολιτική δηλαδή πατρίδα τού αντίστοιχου ονομαστικά χωριού της Ρόδου, Φάναι, που ήρθαν νοσταλγοί στα χώματα της πατρίδας τους;
Α΄Ο ίδιος πάλι, ιστορικός συγγραφέας μας, Παυσανίας, μας πληροφορεί ότι στη Φωκίδα υπήρχε και μια άλλη κωμόπολη με το όνομα ΑΒΑΙ (ΑΒΕΣ), που οι κάτοικοί της ήρθαν από το Πελοποννησιακό ΄Αργος με οικιστή κάποιον, που άκουε στο όνομα, ΄Αβας. « Οι δε έποικοι, οι εν ΄Αβαις ες γην Φωκίδα λέγουσιν αφικέσθαι εξ ΄Αργους και (λέγουσι), λαβείν το όνομα την πόλιν από του ονόματος του ΄Αβαντος του οικιστού».
Άρα πληροφορούμαστε από το παραπάνω λήμμα. 1) ότι οι Αργείοι Δωριείς κατοικούσαν και στη Φωκίδα ( κάρτα πολυπλάνητον το Δωρικόν έθνος).Ηρόδοτος,(5ος π.Χ). και 2) ότι αυτός, που ίδρυε την αποικία, έδινε και το όνομά του σ’ αυτήν. Δηλαδή ό ΄Αβας έδωσε το όνομά του στην πόλη ΄Αβαι ( Άβες).
Επικαλούμαστε, όμως, ακόμα και αυτό, που μας πληροφορεί ο ίδιος ο Θουκυδίδης: « Ρόδιοι Αργείοι το γένος». «Οι Ρόδιοι κατάγονται από το΄Αργος». Πραγματικά σε ψήφισμα που βρέθηκε στο ΄Αργος του 3ου αιώνα π.Χ. αναγράφεται ότι οι Ρόδιοι έστειλαν 100 τάλαντα, για να βοηθήσουν τους Αργείους στη διόρθωση των τειχών τους με το ηθικό επιχείρημα. «Ρόδιοι Αργείοι συγγενέες».
Σ΄ένα άλλο ψήφισμά τους οι Αργείοι απονέμουν τιμή στον «Αριστώνυμον τον Ρόδιον».Αγγείο, πάλι, φτιαγμένο στη Ρόδο φέρει επάνω του γράμματα Αργείτικου αλφάβητου. ΄Αρα τεχνίτες Αργείοι εργάζονταν στη Ρόδο. Οι Διαγορίδες της Ιαλυσού ήρθαν επίσης από το ΄Αργος. Δύο ονόματα μηνών έχουν το ίδιο όνομα στο ΄Αργος και στη Ρόδο. Ο Τληπόλεμος, που κατά τον ΄Ομηρο (800 π. Χ.) ήταν αρχηγός του Ροδιακού στόλου ενάντια στην Τροία, καταγόταν από την Αργολίδα! Η γυναίκα του , η Πολυξώ, ήταν επίσης από το ΄Αργος.( Ιστορία της Ρόδου αείμνηστου Χ.Ι.Παπαχριστοδούλου).
Χωριό Φάνες αναφέρει κι ο μεγάλος μας κωμικός ποιητής, Αριστοφάνης (445-385 π.Χ.). Στο χωριό αυτό, λέει, σπέρνουν, θερίζουν, τρυγούν, συκολογούν.
Ο λεξικογράφος Σουίδας-Σούδας-(10ος αιώνας μ. Χ.) ισχυρίζεται ότι η καταγωγή του ήταν από τη Λίνδο ή την Κάμειρο.
Το όνομα «Φαναί», που σημαίνει λάμψεις λαμπαδηδρομιών, δεν νομίζουμε ότι σχετίζεται με το όνομα του χωριού, Φάνες.
Φάνες είναι ακόμα, ένα ακρωτήριο στη Χίο και μια βραχονησίδα του Αιγαίου. Τέλος, γραμματολογικά, το όνομα, Φάνες, ανήκει στα pluralia tantum, στα oνόματα δηλαδή που συναντιούνται μόνο στον πληθυντικό αριθμό.
Συνοψίζοντας τις σκέψεις μας διατυπώνουμε με βεβαιότητα τη γνώμη μας, ότι το όνομα, Φάναι- Φάνες, χάνεται στο βάθος μιας πολύ παλιάς εποχής! Πάντως η Κάμειρος, η Λίνδος και η Ιαλυσός υπήρχαν ήδη το 1200 π.Χ.
Το χωριό Φάνες, πάλι, ως ονοματικός προσδιορισμός, πρέπει να απέκτησε γεωγραφική υπόσταση, ως οικισμός της Καμείρου, (Κτοίνα), τον 7ο ή 6ο αιώνα π.Χ. Και φαίνεται ότι δύο τινά προκύπτουν, κατά την ταπεινή μας γνώμη : 1) ή είμαστε οι Φανενοί απόγονοι των Δωριέων της πόλης Φάνα της Αιτωλίας, που διώχθηκαν από τους Αχαιούς κι άραξαν κάποτε στην παραλία των Φανών, και 2) ή ο πρώτος οικιστής (ιδρυτής) του χωριού, Φάναι-Φάνες, ονομαζόταν Φάνας.΄Αλλωστε το Φάνας ήταν όνομα συνηθισμένο. (Υπήρχε Φάνας, πολεμιστής Μεσσήνιος και κάποιος άλλος , με το ίδιο όνομα, ολυμπιονίκης.)
Συμπερασματικά, στη μια ή την άλλη περίπτωση, πεποίθησή μας είναι ότι πίσω από το όνομα Φάνα, Φάναι, Φάνες, που είναι πολύ αρχαίο όνομα, κρύβεται το όνομα Φάνας, που προφανώς είναι ο ιδρυτής του. (Όπως, δηλαδή, από το όνομα΄Υλας, γεννήθηκε το όνομα του χωριού Ύλαι,(Ύλες), από το όνομα Χηνεύς, το όνομα Χήναι (Χήνες), από το Άβας, ΄Αβαι (Άβες), όπως προαναφέραμε, έτσι και από το όνομα Φάνας γεννήθηκε και προέκυψε το όνομα του χωριού Φάναι (Φάνες!).
Δ΄ Ιστορικά παραλειπόμενα
1) Επιγραφή, που βρέθηκε πρόσφατα στην πόλη της Ρόδου και που παρουσιάστηκε από τον Δρ. Αρχαιολογίας κ. Ιωάννη Χρ. Παπαχριστοδούλου, την 24ην Οκτωβρίου 2007, ημέρα παρουσίασης τού βιβλίου «Φάνες και τοπική διάλεκτος», επιβεβαιώνει την ύπαρξη τού ονόματος Φάναι, το οποίο μάλιστα αναγράφεται δυο φορές. Απομένει ωστόσο η ακριβής χρονολογική τοποθέτησή της, που κατά τον ίδιο τον κ. Ι.Χρ.Παπαχριστοδούλου, θεωρείται η περίοδος του 2ου π.Χ. αιώνα.
2) Ο περιηγητής Newton, που περιόδευσε όλη τη Ρόδο, το 1853, γράφει: «…Φτάνοντας στις Φάνες, το επόμενο χωριό στον δρόμο της επιστροφής μου, βρήκα μια ακόμη μικρή συλλογή αντικειμένων, που είχαν ανακαλυφθεί σε τάφους! Μεταξύ αυτών ήταν και δυο κούπες, με δυο λαβές και μικρό βάθος, της καλύτερης περιόδου της αγγειοπλαστικής τέχνης. Σε μια από αυτές υπήρχε η επιγραφή «χαίρε και πίε.» Η άλλη είχε μελανές μορφές σε ερυθρό φόντο. Απέκτησα ακόμη ένα μικρό φιαλίδιο από διάστικτο γυαλί και μερικούς βώλους από μολύβι, όπως αυτούς, που χρησιμοποιούσαν οι σφενδονήτες και που ο καθένας τους έφερε επάνω τους χαραγμένο ένα όνομα.
Ερευνώντας τον τόπο της προέλευσης αυτών των αντικειμένων, συνεχίζει ο περιηγητής, οδηγήθηκα από έναν χωρικό σε μια τοποθεσία κοντά στις Φάνες, όπου είδα μια μεγάλη έκταση, αρκετών εκταρίων πρόσφατα αποψιλωμένη από το προϋπάρχον δάσος, στρωμένη με κομμάτια χρωματισμένων αγγείων και μορφών από τερρακότα. Προφανώς, αυτά υπολείμματα είχαν εκσκαφθεί κατά το όργωμα. Τα αγγεία, που αγόρασα στις Φάνες, είχαν βρεθεί, σύμφωνα με τον οδηγό μου, σ’ έναν κτιστό τάφο σ’ αυτό το σημείο. Πέτυχα να αποκτήσω τη δεύτερη αυτή συλλογή αρχαιοτήτων έναντι ενός μικρού ποσού. Και αφού τη συσκεύασα σε δυο μεγάλα κοφίνια, που φόρτωσα σ’ ένα μουλάρι, ξεκίνησα πολύ πρωί για τη Ρόδο…» (Ρόδος και νεώτερα κείμενα Μ.Δ.Παπαϊωάννου, -βιβλίο του 6-, Ρόδος 1966).
Από την παραπάνω περιγραφή συνάγεται κατηγορηματικά το συμπέρασμα, ότι το χωριό, Φάνες, υφίσταται ως γεωγραφική οντότητα, που μαρτυρείται μέσα από την ύπαρξη της προηγμένης αγγειοπλαστικής τέχνης από τη μια, και από την άλλη, από την εύρεση των μολυβένιων βώλων, που χρησιμοποιούσαν ιστορικά, ως άριστοι δεξιοτέχνες, οι σφενδονήτες πολεμιστές Ρόδιοι,ήδη τον 5ο π. Χ. αιώνα!
Έτσι στο ιστορικό βιβλίο του Ξενοφώντα, «Κύρου Ανάβασις,» (βιβλ.III, iii, 16) αναφέρεται η διαδεδομένη φήμη της ικανότητας των Ροδίων σφενδονητών, που ως μισθοφόροι Έλληνες χρησιμοποιήθηκαν για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τους Πέρσες, το 401 π.Χ. Διαβάζουμε τον Ξενοφώντα: « Πληροφορούμαι, γράφει, πως έχουμε στον στρατό μας άνδρες από τη Ρόδο και πολλοί από αυτούς, όπως λένε, ξέρουν να χτυπούνε με τις σφενδόνες και μάλιστα η πέτρα που ρίχνουν φτάνει σε διπλάσια απόσταση από ό,τι φτάνει με τις περσικές. Και ρίχνουν οι Πέρσες σε μικρότερη απόσταση από τους Ροδίους, γιατί οι Πέρσες χρησιμοποιούν στις σφενδόνες τους πέτρες σε μέγεθος γροθιάς, ενώ οι Ρόδιοι μεταχειρίζονται τους μολυβένιους βώλους!..»
Η μαρτυρία αυτή φέρνει στη μνήμη μας τα αρχαιολογικά ευρήματα, σ’ ότι αφορά τους μολυβένιους βώλους, που βρέθηκαν στο χωριό μας, Φάνες. Παρόμοια αναφορά γίνεται στο όνομα των Ροδίων σφενδονητών και από τον Αθηναίο ιστορικό μας Θουκυδίδη, στην περίοδο της Σικελικής εκστρατείας των Αθηναίων, το 415 π. Χ., «…ήσαν και σφενδονήταις Ροδίοις επτακοσίοις».(VI. 43).Και υπήρχαν κατά τη Σικελική εκστρατεία και εφτακόσιοι Ροδίτες σφενδονήτες!
Μνεία των Ροδίων σφενδονητών κάνει και ο Μέγας Αλέξανδρος προς τους Μακεδόνες.( Αρριανός βιβλ.Β΄) 333π.Χ., -μάχη της Ισσού- Στην αναφορά του προς αυτούς τους Μακεδόνες προκειμένου, να τονώσει το ηθικό τους, μεταξύ των άλλων, λέει: «Μακεδόνες, πριν 68 χρόνια, πέρασαν από δω οι Μύριοι του Ξενοφώντα, που σ’ αυτούς δεν υπήρχε κανένα άλλο οργανωμένο σώμα, εκτός από λίγους σφενδονήτες Ροδίους «…ότι μη ολίγων Ροδίων σφενδονητών!».
Όλα τα παραπάνω ιστορικά δεδομένα γίνονται αδιάψευστοι μάρτυρες, που δικαιολογούν αναντίρρητα, την ταυτόσημη ύπαρξη του χωριού, Φάνες, ήδη τον 5ον π.Χ. αιώνα! Όπως διηγείται η αδιάψευστη μαρτυρία της εύρεσης στο χωριό Φάνες των βώλων που χρησιμοποιούσαν οι σφενδονήτες πολεμιστές.
Άρα το χωριό, ως οικισμός (Κτοίνα) της Καμείρου, κάμνει ορατή την ύπαρξή του, γύρω στον 7ο ή 6ο π. Χ. αιώνα, γεγονός που επιμαρτυρήθηκε και από την επιγραφή που ήρθε πρόσφατα στο φως!
3) Τέλος, πληροφοριακά αναφέρουμε ότι, περιέργως, οι σημερινές ιδιοκτησίες στην περιοχή της Αρχαίας Καμείρου, ανήκουν οι περισσότερες, ακόμα και σήμερα, στους κατοίκους του χωριού, Φάνες!...
Σημείωση: Στην περιοχή του χωριού, Μάρμαρα, βρέθηκε ένα πολύ μικρό αγγείο με το έμβλημα της Καμείρου, το φύλλο της συκιάς, και με την αναγραφή του ονόματος Δαναός. Αλλού πάλι βρέθηκε καλά διατηρημένος βωμός με ανάγλυφες κεφαλές ταύρου, και ένα επίμηκες ορθογώνιο μάρμαρο σε βάθος 2 μέτρων. ( Ι.Παπανδρέου).

 
             
               
    Διαχειριστής Σελίδας - Ρουβήμ Καρασάββας: Τηλ. 6979014331 Email: rouvim@oprodromos.com

  Πρόεδος Πολιτιστικού - Εμμανουήλ Γκουσιόπουλος: Τηλ. 6946087109
Email: info@oprodromos.com