Newsletter

Πρωτοχρονιά, Ποδαρικό

ΦΑΝΕΣ » Ήθη και Έθιμα » Πρωτοχρονιά, Ποδαρικό

                    Πρωτοχρονιά,  Ποδαρικό,  Κάλαντα  Πρωτοχρονιάς,  Παινέματα

                        από την Ελευθερία και τον Απόστολο Ι. Κυριατσούλη

 

Οι προετοιμασίες για την πρωτοχρονιά άρχιζαν από την παραμονή. Πολλές οικογένειες έσφαζαν πούλτες (κότες) ή πετεινούς για το φαγητό της Πρωτοχρονιάς, και έφτιαχναν την παραδοσιακή βασιλόπιτα στο ξυλόφουρνο. Μετά τον εσπερινό όλα τα παιδιά, ομάδες-ομάδες γύριζαν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα.

Βέβαια δεν έλειπαν και τα τυχερά παιχνίδια με χαρτιά σε καφενεία και σε σπίτια, που άρχιζαν αρκετές μέρες πριν από τα Χριστούγεννα, με τους άνδρες του χωριού να ξημεροβραδιάζονται τάχα για το γούρι και για το ότι «οι μέρες το καλούν» και να πάνε όλα καλά μέσα στον καινούργιο χρόνο. Και όταν κόντευαν τα μεσάνυχτα, περίμεναν στην πλατεία και στις αυλές των σπιτιών ν’ αλλάξει ο χρόνος.

Την καμπάνα σήμαιναν ακριβώς στις 12 η ώρα και έριχναν ντουφεκιές σ’ όλες τις γειτονιές. Οι γυναίκες χτυπούσαν τα γτιά  (γουδιά) και μετά θύμιαζαν το σπίτι τους. Και ο ένας ευχόταν «καλή χρόνια» στον άλλο.

Την άλλη μέρα το πρωί, όλοι μικροί μεγάλοι έπρεπε να γκινιάσουν, δηλαδή να φορέσουν κάτι καινούργιο, για το καλό της χρονιάς, και να πάνε στην εκκλησία για να παρακολουθήσουν τη θεία λειτουργία. Οι αρραβωνιασμένοι μαζί με το σόι τους έκαναν την εμφάνισή τους. Όταν κάποιοι δεν έβλεπαν συγγενείς τους στην εκκλησία, ανησυχούσαν, και φρόντιζαν μετά να μάθουν τι τους συμβαίνει.

Μετά γύριζαν στο σπίτι τους και περίμεναν να δουν ποιός θα έρθει για να τους κάμει το ποαρικό (ποδαρικό). Δηλαδή όποιος εκτός οικογένειας (συνήθως μικρά παιδιά από την γειτονιά, βαπτιστικά και λεύτεροι) ερχόταν και έμπαινε πρώτος στο σπίτι έπρεπε να μπει με το δεξί πόδι να ευχηθεί «καλή χρονιά» μετά να λέει «κλού, κλού» και να κάτσει στην καρέκλα. Αυτό γινόταν για να πάει καλά η χρονιά για τους νοικοκύρηδες και οι κότες τους να βγάλουν πολλά πουλάκια. Τον κερνούσαν και του έδιναν την μπουλουστρίνα (μπουλιστρίνα) του (χρήματα).   

Τ’ Αη Βασιλκειού (του Αγίου Βασιλείου), τα μικρά παιδιά περίμεναν την μπουλουστρίνα από τους νονούς, τις γιαγιάδες και τους παππούδες τους.

Στα καφενεία το γλέντι άναβε από νωρίς. Παρέες-παρέες, αφού πρώτα πίνανε και έρχονταν στο κέφι, ξεχύνονταν στα σοκκάκια του χωριού τραγουδώντας. Πήγαιναν σ’ αυτούς που γιόρταζαν, στους Βασίληδες και στις Βασιλείες. Τα σπίτια ήταν ανοιχτά για όλους, τα τραπέζια στρωμένα, οι νοικοκυρές με το χαμόγελο να καλωσορίζουν τους επισκέπτες. Σ’ όλες τις γειτονιές αντηχούσαν οι φωνές των καλαντάρηδων.       

                     

 

                             ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ

            Καλή ’σπέρα καλή σου αυγή, καλή σου εσπέρα αφέντη

            απόψε καλή ’σπέρα σας κι αύριο καλή πορνή σας.

            Εμείς οπού ’ρθαμε εδώ με το δικό σας θάρρος

            παρακαλούμε σας πολύ να μην το πάρτε βάρος.

            Γιατί ο καιρός το διάφερε κι η νύχτα το διαφέρει

            κι ήρθαμε και στ’ αφέντη μας του πολυχρονεμένου.

            Οπού  ’χει σπίτια τρίπατα κι αυλές με τα σιτέφια

            και οι τοίχοι του με το ψηφί κι οι πόρτες με τον τόρνο.

            Και στα ψηλοπαράθυρα κρέμεται το λογάρι,

            αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά πρώτη είναι του Γενάρη.

            Αρχή που περιπάτησε ο Κύριος στο κόσμο

            και βγήκε και χαιρέτισε όλους τους ζευγολάτες.

            Τον πρώτο που χαιρέτισε ήταν ο Αη Βασίλης.

            Από μακριά τον χαιρετά κι από κοντά του λέει.

            Άμε να ζεις κυρ Βασιλεύ καλό ζευγάρι π’ ώχεις!

            Καλό το λες Αφέντη μου, καλό κι ευλογημένο

            που μου το βλόησε ο θεός κι είναι χαριτωμένο.

            Άμε να ζεις κυρ Βασιλεύ, τι είναι τ’ άλετρό σου;

            Το άλετρό μου είν’ μηλιά και ο ζυγός μου δάφνη

            ως και το δικεντράκι μου τριανταφυλλιάς λουμάκι.

            Άμε να ζεις κυρ Βασιλεύ, τι σπέρνεις την ημέρα;

Σελίδες:
 
             
               
    Διαχειριστής Σελίδας - Ρουβήμ Καρασάββας: Τηλ. 6979014331 Email: rouvim@oprodromos.com

  Πρόεδος Πολιτιστικού - Εμμανουήλ Γκουσιόπουλος: Τηλ. 6946087109
Email: info@oprodromos.com